# Како да ја следам температурата во фрижидер за лекови и вакцини во аптека или ординација?

> Зошто кај лековите е опасно и потопло и постудено, каде да ја поставите сондата и какви аларми ви требаат за фрижидер со вакцини. Со извори од СЗО.

Source: https://ding.mk/mk/answers/ladilnik-apteka-vakcini (canonical HTML page). Publisher: ding.mk.
Проверено на 2026-11-09

**Во аптеката чуваме вакцини и инсулин во фрижидер и се плашам што ќе се случи ако тој откаже за викенд или ако замрзне.**

Вакцините и многу лекови се чуваат во опсег од +2 до +8 °C, а опасноста е во двете насоки: над +8 °C производот губи дејство, а некои вакцини се оштетуваат ако замрзнат. Затоа ви треба постојано мерење со аларм и за горната и за долната граница, плус аларм кога мерењето престанало. Точната граница за секој производ ја дава производителот во упатството.


## Кој опсег важи и од каде доаѓа?

Светската здравствена организација го наведува опсегот од +2 до +8 °C како долгорочен услов за чување на вакцините ([СЗО, контролиран температурен ланец](https://www.who.int/teams/immunization-vaccines-and-biologicals/essential-programme-on-immunization/supply-chain/controlled-temperature-chain-(ctc))). Прирачникот на СЗО [How to monitor temperatures in the vaccine supply chain](https://www.who.int/publications/i/item/WHO-IVB-15.04) ги опишува алатките за следење на температурата во фрижидери и ладилни комори, вклучително и електронските уреди што ја запишуваат.

За секој производ одлучува неговото упатство или збирниот извештај за особините на лекот. Некои производи имаат поинаков опсег или дозволуваат кратко чување на собна температура. За барањата што важат за аптеки и промет со лекови во Македонија прашајте ја [Агенцијата за лекови и медицински средства (МАЛМЕД)](https://malmed.gov.mk) или надлежната инспекција. Ова е општа информација, не стручен фармацевтски совет.

## Зошто е опасно и кога е преладно?

Кај храната, најчесто се плашите од затоплување. Кај вакцините е опасно и замрзнувањето. СЗО во своите прирачници за имунизација наведува дека замрзнувањето може трајно да ги оштети вакцините што се чувствителни на замрзнување ([СЗО, прирачник за ладилен ланец](https://cdn.who.int/media/docs/default-source/searo/india/publications/immunization-handbook-107-198-part2.pdf)). Оштетувањето често не се гледа со око.

Затоа алармот само за „премногу топло“ не е доволен. Ви треба аларм и за долната граница. Фрижидерот најчесто замрзнува кога термостатот е погрешно наместен, кога стоката е до задниот ѕид или до испарувачот, или кога надворешната температура е многу ниска.

## Каков фрижидер и каде да ја поставите сондата?

| Ситуација | Ризик | Што да направите |
|---|---|---|
| Обичен фрижидер за домаќинство | Големи осцилации, ладни зони кај задниот ѕид | Ако е можно, користете фрижидер наменет за лекови |
| Производи на вратата од фрижидерот | Затоплување при секое отворање | Не чувајте ништо на вратата |
| Производи до задниот ѕид или испарувачот | Замрзнување | Оставете простор за воздух |
| Сонда во воздухот кај вратата | Лажни аларми при отворање | Сонда со пуфер меѓу производите |
| Еден фрижидер, многу отворања | Чести кратки скокови | Мала задршка на алармот |

Сондата треба да биде меѓу производите, на средна полица, не залепена на ѕидот. Сонда со пуфер, потопена во мало шишенце со течност, реагира побавно и покажува нешто поблиску до температурата на производот. За повеќе за поставувањето, видете [колку сонди ви требаат](/mk/answers/kolku-senzori-ladilna-komora).

## Кои аларми ви требаат?

1. **Над горната граница**, на пример над +8 °C, со мала задршка за отворањето на вратата да не праќа аларм секој пат.
2. **Под долната граница**, на пример под +2 °C. Задршката нека биде кратка, од неколку минути, бидејќи замрзнувањето е полошо од кратко затоплување.
3. **Нема податоци**: кога сондата престанала да јавува. При прекин на струја тоа е единственото известување што ќе го добиете.
4. **Повеќе приматели.** Фармацевтот што е на одмор нема да реагира. Алармот треба да го добијат двајца или тројца луѓе. Видете [како повеќе луѓе да го добиваат истиот аларм](/mk/answers/povekje-lugje-ist-alarm).

## Што да направите кога ќе дојде аларм?

1. Проверете ја температурата со втор термометар.
2. Не ги користете и не ги фрлајте производите веднаш. Одделете ги и означете ги.
3. Запишете колку долго и колку далеку била температурата надвор од опсегот.
4. Консултирајте се со производителот или со веледрогеријата за тоа дали производот може да се користи.
5. Запишете ја одлуката и кој ја донел.

## Кои се најчестите грешки?

- **Аларм само за горната граница.** Замрзнатата вакцина изгледа исто како исправна.
- **Минимум-максимум термометар што никој не го ресетира.** Покажува екстрем, но не и кога се случил и колку траел.
- **Стока наполнета до задниот ѕид.** Најчеста причина за замрзнување.
- **Фрижидерот се исклучува при чистење или одмрзнување без запис.** Подоцна никој не знае дали периодот бил контролиран.
- **Локален звучен аларм во затворена аптека.** Никој не го слуша за викенд.

## Како помага ding.mk?

Со ding.mk можете да ја следите температурата во фрижидерот и да добивате известувања при излегување над или под поставениот опсег, како и при прекин на мерењата. Историјата ви помага да го утврдите времето и траењето на забележаното отстапување.

Пред употреба во аптека или ординација проверете дали решението ги исполнува барањата на вашиот систем за квалитет. ding.mk не е валидиран систем за фармацевтска дистрибуција. Одлуката за употребливоста на производот ја носи надлежното стручно лице.

[Побарајте понуда за вашиот објект](/mk/contact?src=answer-ladilnik-apteka-vakcini).


### Дали можам да користам обичен фрижидер за домаќинство?

Многу ординации го прават тоа, но тие фрижидери имаат поголеми осцилации и ладни зони. Ако го користите, следете ја температурата постојано, не чувајте ништо на вратата и оставете простор кај задниот ѕид. Проверете ги правилата што важат за вашата дејност.

### Колку брзо треба да реагирам на аларм?

Зависи од производот и од тоа колку далеку е температурата од опсегот. За замрзнување реагирајте веднаш. За краток скок над +8 °C, упатството на производителот или веледрогеријата ќе ви каже дали производот е сè уште употреблив.

### Што ако немало струја цела ноќ?

Ќе добиете аларм „нема податоци“ кога сондата ќе престане да јавува. Периодот останува запишан како празнина, па подоцна знаете колку долго немало мерење. Повеќе за ова во [аларм за фрижидер при прекин на струја](/mk/answers/alarm-frizider-nocna-struja).